امروز سه شنبه 11 شهریور 1393 - Tue 09 02 2014

آخرین زمان بروزرسانی 03:31:00

خبر خوان

فیس بوک

تیوتر

آئین رونمایی از کتاب «
حمید کیانی معاون برنا
نرم افزار چند رسانه‌ا
تالار گفتگوی شهرنامه

درج آگهی در گروه اینترنتی شهرنامه

درج آگهی در گروه اینترنتی شهرنامه

درج آگهی در گروه اینترنتی شهرنامه

خط آرامی

  • مشاهده در قالب PDF

یکی دیگر از فرزندان خط فنیقی خط آرامی است که به سرعت در خاورمیانه پخش شد. آرامی‌ها اقوامی بودند که از صحرای شمالی عربستان به سوی خاورمیانه مهاجرت کردند و دربین‏ النهرین مستقر شدند. در اوایل هزاره اول پیش از میلاد، حکومت‌هایی برای خود برپا کردند ولی به زودی مقهور و خراج گزار آشوری‌ها گشتند.

اما از آنجا که بازرگانان موفقی بودند نفوذ ریشه داری در منطقه کردند و محل استقرار خود را در بابل و نینوا قرار دادند و بر جمعیتشان نیز افزوده شد و زبان این قوم زمانی دراز در این منطقه ماندگار شد و تبدیل به زبان ارتباطی خاورمیانه گشت.

پدید آمدن دولت هخامنشی که سرزمینی گسترده از ماوراء‏النهر تا بین‏ النهرین را در برمی‌گرفت و نیاز به یک زبان واحد داشت، بر گسترش خط و زبان آرامی در این امپراطوری افزود. خط میخی که برای نقر و نقش کتیبه به کار می‌رفته ‌است، ظرفیت مناسبی برای نامه‌ها و دیگر نیازمندی‌های عمومی نداشت، لذا خط ساده و الفبائی «آرامی» که از عهد کلدانیان در آسیای صغیر معروف بود به تدریج اهمیت پیدا کرد. و وسعت استعمال آن به جایی رسید که در تمام قلمرو ایران، عراق، آسیای صغیر و مصر عمومیت یافت. ترقی روز افزون این خط با حمایت و تقویت پادشاهان هخامنشی می‌سر شد.

خط و زبان آرامی در دولت هخامنشی تبدیل به زبان دیوانی شد و دبیران آرامی‏ نژاد و آرامی زبان در دستگاه‌های دیوانی ایالت‌های مختلف سرزمین هخامنشی به خدمت مشغول شدند و زبان و خط آرامی با عنوان «آرامی رسمی» یا «آرامی امپراطوری» پا به پای زبان فارسی باستان و خط میخی که تنها در کتیبه‏های هخامنشی به کار می‌‏رفت، در ارسال مراسلات به کار گرفته شد. بدین صورت که هرگاه نامه‌ای به ایالتی نوشته می‌شد، دبیر آرامی زبان آن را به زبان و الفبای آرامی می‌‏نوشت و نامه به ایالت‌های دیگر فرستاده می‌شد و در آنجا دبیرهایی از همین نوع، آن را به زبان آن ایالت برمی‏گرداندند و می‌‏خواندند.
پس از دوران هخامنشی در مدت کوتاهی، با سیطره اسکندر مقدونی بر ایران زبان و خط یونانی در مراسلات رسمی و اداری جایگزین خط آرامی شد تا اینکه در زمان اشکانیان خط پهلوی اشکانی، بر مبنای خط آرامی پایه‌‏ریزی شد و سپس خط پهلوی ساسانی در همین راستا به وجود آمد که هرکدام گونه‌های کتیبه‌ای و تحریری دارند. این خطوط صامت نگارند و حتی تعداد علامت‏‌ها نسبت به الفبای آرامی کم‏‌تر نیز هست.
زبان آرامی یکی از مهم‎‌ترین اعضای گروه شمالی زبانهای سامی به شمار می‌‎رود. این زبان نخست به صورت زبان تکلم و سپس به عنوان زبان کتابت رواج یافت. قدیم‎‌ترین آثار مکتوب آن کتیبه‎هایی متعلق به سدۀ ۹ و ۸ پیش از میلاد است که در نواحی شام و بین‎النهرین به دست آمده است.
در کشفیات تخت‎جمشید افزارهای سنگی مانند هاون، سینی، و غیره که در آیین‌های دینی به کار می‌‎رفته، با نوشته‎هایی به زبان و خط آرامی پیدا شده است. این افزارهای تاریخ‎دار متعلّق به زمانی میان ۴۷۹ تا ۴۳۵پیش از میلاد است.
سنگ‎نوشته‎های فارسی باستان ظاهراً ترجمه‎هایی به آرامی نیز داشته‎اند از اینرو که قطعاتی از ترجمۀ آرامیِ کتیبۀ داریوش در بیستون بر روی پوست در مصر به دست آمده است.
زبان آرامی، تحت تأثیر زبان فارسی باستان بود و کلمات و اصطلاحات و تعبیرات این زبان در آن بسیار کاربرد داشت. برخی از این کلمات ایرانیِ دخیل در آرامی مانند کَنْز، فَتْکُر (پیکر)، زرنیخ، زرد (زرّاد)، وَرْد و غیره بعداً از طریق این زبان وارد عربی شد.
بنا بر نظر زبان‎‌شناسان، از اوایل دوران مسیحیّت، آرامی به ۲ گروه غربی و شرقی تقسیم شد که حدفاصل میان سرزمینهای متکّمان به آن‌ها رود فرات و صحرای شام است.
تفاوتهای زبانی میان این دو گروه حاصل از اختلاف سرزمین‌ها و اقوام و فرهنگ‌ها و مذاهب است. آرامی غربی شامل نَبَطی، پالمیری (شمال شرقی دمشق)، آرامی مسیحیان فلسطین و آرامی یهودی است. ترگوم‌ها ترجمه‎‌ها و تفاسیر آرامی کتاب مقدّس است و به دوران مسیحیّت تعلق دارد و نیز تَلمود اورشلیم (سدۀ ۴ و ۵م) و برخی کتیبه‎های آرامی به زبان متداول در فلسطین است. از اوایل دوران اسلامی، عربی به تدریج جای زبان آرامی غربی را در فلسطین و سوریه گرفت. اما هنوز گونه‎ای از آن در روستاهای نزدیک دمشق رواج دارد.
از دوران مسیحیّت به بعد آرامی شرقی به ۳ لهجه در منتهای ادبی و کتیبه‎‌ها به کار رفته است: آرامی یهودی ـ بابلی، مندایی و سُریانی. آرامی یهودی ـ بابلی اساساً زبان «تَلمود بابلی» است که به سدۀ ۵ و ۶ میلادی تعلّق دارد.
مندایی زبان فرقۀ گنوستیکی است که در سدۀ اول میلادی نشأت گرفته و آثار مکتوبی از آنان برجای است و سریانی اصلاً زبان اِدِسا (رّ‌ها) ست.
آرامی شرقی به تدریج جای خود را به زبان عربی داد، ولی گونه‎ای از آن در میان مسیحیان و یهودیان در نواحی حدود شرق ارومیه به کار می‌‎رود و در آن نفوذ زبانهای دیگر مانند فارسی، کردی، ترکی و عربی دیده می‌‎شود.
وجود زبان آرامی در مناطقی که عربی جای آن را گرفت، موجب گردید که بسیاری کلمات از آن زبان، یا به واسطۀ آن زبان، در عربی به وام گرفته شود کلماتی همچون: طاحون، کتان، ناطور، خردل، شاقول، خراج و غیره...
خط آرامی مقتبس از خط فنیقی است و دارای ۲۲ حرف است که از راست به چپ نوشته می‌‎شد. در این خط برای ضبط بعضی مصوّتهای بلند از صامت‌ها (یعنی همزه، ﻫ، و، ی) استفاده می‌‎کردند. خطوط گوناگونی مانند عبری، نَبْطی، عربی، پالمیری، سُریانی و خطوط معمول در ایران مانند پهلوی، سُغدی، خوارزمی و خطّ خروشتی در هند از آن اقتباس شده است.
بعد از کتیبه نقش رستم، قدیمی‌ترین آثاری که به خط آرامی از طرف ایرانیان در دست است، سکه‌های پادشاهان «پرته دار» می‌باشد.
قدیم‌ترین سکه‌ای که از شاهزادگان به دست آمده متعلق به قرن ۳ قبل از میلاد است و به نام «بَغْه دات» پسر بَغَ کِرْت می‌باشد و بعد از آن سکه‌های «وَهوبُرز» و دیگران است.
سکه‌های این پادشاهان دارای علامت آتشکده و صورت بیرقی چهار گوشه که ظاهرا‌‌‌ همان درفش کاویانی بوده است می‌باشد و علائمی دیگر از آثار اوستایی در آن‌ها موجود است، هغداد و وَهُربُرز جنبه دینی داشته‌اند.
این سکه‌ها نمونه خوبی از تطور خط آرامی است.

آخرین بروز رسانی در شنبه, 05 اسفند 1391 ساعت 19:44

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی

گروه اینترنتی شهرنامه

شهرنامه عنوان تارنمایی است که در مطالب آن به تاریخ اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی شهر تهران پرداخته می شود و بنا داریم تا در قالب آن شناسنامه فرهنگی و اجتماعی شهر تهران را تدوین نمائیم.

 

ادامه مطلب...

تارنمای کتاب و کتابخانه در ایران در نظر دارد تا نمایه کاملی از روند تاسیس نهاد کتابخانه را در ایران از عهد باستان تا روگار کنونی ترسیم نماید. معرفی کتابخانه های ایران، نگاهی به تاریخچه چاپ، کتاب و کتابخانه در ایران و .... از دیگر بخشهای فعال این تارنما می باشد.

 

ادامه مطلب...

تالار گفتگوی شهرنامه با رویکرد ایجاد فضای باز گفتگو در موضوعات مرتبط و تخصصی گروه اینترنتی شهرنامه افتتاح و مورد بهره برداری رسید. در این تالار بنا داریم تا در قالب اتاقهای گفتگو، مباحث تاریخی و فرهنگی را به بحث و تبادل آرا بگذاریم

 

ادامه مطلب...

فروشگاه اینترنتی شهرنامه به منظور ایجاد بستری مناسب جهت عرضه محصولات فرهنگی در قالب کتاب و نرم افزار طراحی و مورد بهره برداری قرار گرفته است. دراین فروشگاه در مرحله نخست تنها محصولات گروه اینترنتی شهرنامه عرضه می شود که امیدواریم در آینده نزدیک بتوانیم گروه منتخبی از محصولات سایر همکاران عزیز را نیز جهت عرضه تقدیم حضور نماییم.

 

ادامه مطلب...
ایمن شده توسط وب سایت عرش هاست